ภาคการจัดการของเสียเป็นหนึ่งในภาคส่วนที่มีศักยภาพสูงในการลดการ ปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทย
โดยเฉพาะจากขยะอินทรีย์และเศษอาหารที่ก่อให้เกิดการปล่อยมีเทน (CH₄) ซึ่งเป็นก๊าซเรือนกระจกที่มีศักยภาพในการก่อโลกร้อนสูงกว่าคาร์บอนไดออกไซด์ถึง 25 เท่าในช่วงเวลา 100 ปี การจัดการของเสียอย่างมีประสิทธิภาพจึงเป็นมาตรการสำคัญในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งในระยะสั้นและระยะยาว
ในขณะเดียวกันประเทศไทยผลิตขยะมูลฝอยชุมชนมากกว่า 25 ล้านตันต่อปี โดยมีเศษอาหารเป็นสัดส่วนสูงถึง 60% แต่ระบบการคัดแยกและนำกลับมาใช้ใหม่ยังคงมีข้อจำกัดทั้งในเชิงโครงสร้างพื้นฐานพฤติกรรมผู้บริโภค และกลไกสนับสนุน ทำให้ของเสียจำนวนมากยังคงถูกส่งต่อไปยังหลุมฝังกลบส่งผลต่อการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และก่อให้เกิดมลพิษในระดับชุมชน
ความท้าทายหลักของการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนคือการขาดโมเดลการจัดการของเสียที่สามารถ สร้างแรงจูงใจให้กับทุกภาคส่วนในระบบ ตั้งแต่ผู้ผลิต ผู้บริโภค ผู้เก็บรวบรวม ผู้แปรรูป ไปจนถึงผู้ซื้อผลผลิต จากการแปรรูปให้กลับมาใช้งานได้จริง นอกจากนี้ยังมีช่องว่างในการเชื่อมโยงผลลัพธ์ของโมเดลเศรษฐกิจหมุน เวียนเข้ากับกลไกทางสิ่งแวดล้อม เช่น การนำผลจากการลดการฝังกลบไปใช้ในระบบคาร์บอนเครดิต หรือ insetting เพื่อให้เกิดการรับรู้มูลค่าทางสิ่งแวดล้อมในระบบเศรษฐกิจ
พัฒนาโมเดลการจัดการเศษอาหาร และของเสียในระดับเมือง
ที่สามารถนำไปขยายผลซ้ำ (Replicable) ได้ในพื้นที่อื่นของประเทศ โดยมีเป้าหมายในการสร้างระบบเศรษฐกิจ หมุนเวียนที่ครบวงจร ตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง ตั้งแต่การสร้างการมีส่วนร่วมของผู้ใช้งาน การคัดแยก การแปรรูปไปจนถึงการทำให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจจากของเสียผ่านการจำหน่ายเชิงพาณิชย์
โดยเริ่มนำร่องที่โครงการ Zero Food Waste ในจังหวัดเชียงใหม่ (CMØW – Chaingmai Zero Waste) มุ่งพัฒนาโมเดลการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะขยะเศษอาหาร (food waste) พร้อมส่งเสริมการใช้ประโยชน์ของเสียให้เกิดมูลค่าเพิ่มตามหลัก Circular Economy ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จากภาคของเสีย ผ่านความร่วมมือจากชุมชนร้านค้าในพื้นที่เซ็นทรัลเชียงใหม่แอร์พอร์ต เป็นผู้คัดแยกและ รวบรวมขยะ และดำเนินการแปรรูปที่สถาบันวิจัยและพัฒนาพลังงานนครพิงค์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (ERDI) ไปจนถึงการนำเศษจากการแปรรูปที่ได้เป็นสารปรับปรุงดิน พัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่เพิ่มมูลค่าได้จริง
โดยออกแบบเส้นทางการจัดการของเสียที่ชัดเจน ครอบคลุม 6 กลุ่ม บทบาทหลัก คือ
-
Users
- ผู้บริโภคและผู้ผลิตขยะต้นทาง
-
Collector
- ผู้เก็บรวบรวมของเสีย
-
Logistics
- ระบบการขนส่งของเสียไปยังจุดแปรรูป
-
Waste Transformer
- หน่วยงานที่แปรรูปของเสีย
-
Commercialize Partner
- ผู้จัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแปรรูป
-
Buyer
- ผู้ซื้อสินค้าและผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการพัฒนาแล้ว
รูปแบบโมเดลการจัดการของเสียที่ครอบคลุม 6 บทบาทหลัก เป็นแนวทางในการบริหารผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถนำไปปรับใช้หรือขยายผลในพื้นที่อื่นทั่วประเทศได้อย่างเป็นระบบ
คัดลอกลิงก์
